Aşı içinde bulunan maddeler zararlı mıdır? Aşı yaptırmak zorunluluk mudur?


Aşı içindeki maddeler uzun süredir kullanılmakta olup güvenilir oldukları uluslar arası kuruluşlar tarafından onaylanmaktadır.


 Bununla birlikte hiçbir ilaç ve aşının insanlarda yan etkiye yol açmama garantisi yoktur. Aşıda ortaya çıkan istenmeyen yan etkiler genellikle hafif seyirli ve geçiçidir. Nadir olarak ciddi yan etkilere de yan açmaktadır. Ancak, aşının istenmeyen yan etkileri hastalığın yol açtığı olumsuz etkilerle karşılaştırıldığında aşının yararının çok fazla olduğu görülmektedir.  


 Ülkemizde kuduz aşısı dışında hiçbir aşının uygulamasında yasal zorunluluk bulunmamaktadır. Tüm aşılama uygulamaları gönüllülük esasına göre yapılmaktadır.


Bakanlığımız sürekli olarak aşıların yararları ve etkileri konusunda halkımızı bilgilendirmektedir. Ayrıca aşı yapılan merkezlere  halkı davet etmekte, gerekirse halkın bulunduğu yerlere de hizmeti götürmektedir.


 Pandemik H1N1 aşısının yan etkileri nelerdir? Bunlarla hastalığı geçirmenin riskini karşılaştırır mısınız?


Grip aşıları ve diğer aşılarda olduğu gibi istenmeyen bazı yan etkiler ortaya çıkabilir. Bu yan etkiler ve görülme sıklıkları (prospektüs bilgilerine göre) şunlardır:


1.             Sık görülen yan etkiler (1/100-1/10): Aşı uygulanan bölgede kızarıklık, şişlik, sertlik, morarma, ağrı, vücut kırıklığı, yorgunluk, baş ağrısı, terleme, titreme, eklem ağrısı, kas ağrısı. Bu yan etkiler genellikle aşıdan sonraki birkaç günde içerisinde kendiliğinden düzelir.


2.             Yaygın olmayan yan etkiler (1/1.000-1/100): Yaygın cilt reaksiyonu (ürtiker/kurdeşen dahil).


3.             Nadir görülen yan etkiler(1/10.000-1/1.000): Tansiyonda düşme, şok, sinirlerin geçtiği yol boyunca ağrı, pıhtılaşma hücrelerinde azalma nedeniyle kanama.


4.             Çok nadir görülen yan etkiler (<1/10.000): Vaskülit (damar iltihabı), nörit (sinir iltihabı), ensefalomiyelit (beyin-omurilik dokusu iltihabı), Guillain-Barre Sendromu.


Ülkemizde bugüne kadar yapılan sağlık çalışanlarındaki yaygın aşılama sonrasındaki erken sonuçlara göre beklenmeyen önemli bir yan etki tespit edilmemiştir.


Aşı sonrası görülen bazı yan etkiler mevsimsel grip aşılarında görülen sıklıktadır.


Görülebilen bu yan etkilere rağmen, aşının yararı olumsuz etkileri ile kıyaslandığında çok daha yüksektir.


ABD’de kullanılan aşıda cıva var mıdır?


ABD’de kullanılan enjektabl aşıda da oranı farklı olmakla birlikte thiomersal (etil cıva) mevcuttur.


 


Pandemik grip aşısında bulunan cıva otizm dâhil nörolojik hastalıklara yol açmakta mıdır?


Bu aşıların içerisinde bulunan cıva oranı Dünya Sağlık Örgütü’nün izin verdiği sınırlar içerisindedir.


Thiomersal 1930’lu yıllardan bu tarafa güvenle kullanılan bir koruyucudur. Aşının içerisinde bulunan cıvanın şimdiye kadar herhangi bir gelişimsel ya da nörolojik bozukluğa yol açtığına ilişkin bilimsel bir kanıt bulunmamaktadır.


Thiomersal (etil cıva) diğer çok dozlu aşılarda da koruyucu olarak bulunmaktadır. Etil cıva, vücutta birikmeyen ve metabolize edilerek dışarı atılan bir maddedir.


Aşılara eklenen katkı maddeleri nelerdir?


Aşılarda asıl etken madde olan antijen yanında; adjuvan, stabilizatör ve koruyucu maddeler kullanılabilmektedir.


Stabilizatörler, aşılar uygulanıncaya kadar aşı stabilitesini korumak üzere aşı flakonlarına ilave edilen maddelerdir. En çok kullanılan stabilizatör Magnezyum Klorid’dir.


Adjuvanlar, aşıların etkinliğini artırmak amacıyla kullanılan maddelerdir.  Skualen birçok adjuvanın yapısında yer alan bir madde olup, bitkiler, hayvanlar ve insanlarda doğal yolla oluşur. Her insanın karaciğerinde üretilir ve kan dolaşımında bulunur. İlaçlarda ve aşılarda bulunan skualen balık yağından elde edilir. 1997’den beri grip aşılarında 40 milyon dozda güvenli bir şekilde uygulanmış ve bu aşı ile ilişkili ciddi bir yan etki ortaya çıkmamıştır.


Koruyucular, mikrobiyolojik bulaşmayı engellemek üzere aşı flakonlarına eklenen maddelerdir. Koruyucu olarak en çok kullanılan maddeler Thiomersal ile Neomisin’dir. Thiomersal,  Etil Cıva maddesinin organik bir bileşiği olup, 1930’lu yıllardan bu yana birçok aşı ve ilaçta koruyucu olarak kullanılmaktadır. Çoklu doz aşılarda halen yaygın olarak kullanılmaktadır. Etil cıvanın metil cıva gibi vücutta birikici özelliği yoktur ve güvenli olduğu bilinen bir maddedir.


Skualen katkı maddesinin 1991 Körfez Savaşı’nda askerlere uygulanan aşıda olduğu ve Körfez Sendromu diye adlandırılan hastalığa yol açtığı, bu nedenle ABD’de yasaklandığı doğru mudur?


Körfez savaşında görev yapan ABD askerlerinde görülen bazı rahatsızlıklar üzerine yapılan detaylı incelemelerde, skualen maddesine karşı vücutta gelişen antikor artışı da tespit edilmiştir.


 Bu durum, askerlere yapılan çeşitli aşılarda skualen olduğu ve bu yüzden hastalandıkları yorumlarına neden olmuştur. Ancak yapılan incelemelerde o dönemde askerlere uygulanan aşılarda skualen maddesinin olmadığı ispatlanmıştır. Dolayısıyla bu bilgi doğru değildir.

 24