Beşli aşı içinde bulunan aşılar:

1. Difteri

2. Tetonoz

3. Boğmaca

4. Çocuk Felci (OPV)

5. Hemofilus tip B

 

Boğmaca nasıl bir hastalıktır?

Şiddetli öksürük spazmlarıyla ve sıklıkla kusmanın eşlik ettiği bir hastalıktır.

 

Boğmaca nasıl bulaşır?

Büyük damlacık yoluyla bulaşır. Yani yakın temasla bulaşır. Ev içinde yaşayan kişilerden aşısı olmayanların %90-100 ne bulaşır.

 

Hangi yaşlarda tehlikelidir?

6 aydan küçük çocuklarda çok ciddi olur. Ölümle bile sonuçlanabilir

 

Belirtileri nedir?

Çocuklarda peşpeşe öksürük gibi belirtiler ve arkasından kusma ile kendini belli eder. Öksürük krizlerinde morarma ve sonrasında derin nefes alma görülebilir. 6 aydan küçüklerde çok ağır olabilir. Yetişkinlerde hafif öksürük belirtileri olabilir.

 

Kaç çeşit boğmaca aşısı vardır?

2 çeşit vardır. Tam hücre aşı ve aselüler aşı almak üzere 2 tür aşı vardır.

 

Tam hücre aşı ile aselüler aşı arasında ne fark vardır?

Aselüler aşının yan etkisi daha azdır. Etkinlikleri aynıdır.

 

Aşının etki süresi ne kadardır?

4 ile 12 yıl sürmektedir.

 

Hangi aylarda uygulanır?

Sağlık Bakanlığı tarafından uygulanan aşı takvimine göre sağlık ocaklarında 2,3,4, aylarda yapılır ve 16 ile 24. ay arasında rapel yapılır. İlkokul 1. sınıfta ve 8. sınıfta yetişkin tipi difteri aşısı ve tetonoz aşısı birlikte uygulanır. Kas içine uygulanır

 

4. doz en erken kaç yaşında yapılır?

12. aydan sonra yapılabilir.

 

Aselüler aşılar birbiri yerine kullanılşabilir mi?

Mümkünse hangi aşıyla başlanılmışsa o aşıyla devam edilmelidir.

 

Kimlere karma aşı yapılmaz?

Aşının içinde bulunan tiomarsal, jelatin gibi maddelere alerjisi varsa

Aşıdan sonra anaflaksi gelişmişse

Belirgin kanama diatezi olanlara diğer kas içi aşılar gibi yapılmaz.

 

Kimlere boğmaca aşısı yapılmaz?

Karma aşıdan sonra 7 gün içinde ensefolopati dediğimiz uyuklama hali gelişmişse

24 saat içinde düzelmeyen konvulsiyon gelişmişse

İlerleyici nörolojik hastalığı olanlar (Serabral palsi gibi ilerleyici olmayan nörolojik hastalıkta yapılabilir)

 

Konvulsiyonu kontrol altında olan ve konvulsiuyon riski düşük olanlara aselüler boğmaca aşısı yapılır.

 

Kimlere aselüler aşı yapılmalıdır?

Karma aşıdan sonra 72 saat içinde görülen ateşli ya da ateşsiz havale

Aşıdan sonra 48 saat içinde 40.5 ve üstünde ateşin olması

48 saat içinde hipotonik hiporefleksik sendrom

48 saat içinde 3 saat üzerinde süren inatçı olağan dışı ağlama

 

Bağışıklık sistemi baskılayan tedavi alanlarda

Bu tedavi bitiminde yapılması önerilir. Uzun sürecekse aşı yapılır ama etkisinin düşük olacağı bilinmelidir.

 

Ergenlerde aşılama

Boğmaca hafif öksürük şeklinde belirti verebilir. Ergen ve yetişkinlerden çocuklara bulaşan boğmaca daha ağır geçer. Bu nedenle son aşıdan beş yıl geçmişse aselüler boğmaca ve yetişkin difteri toksoidi içeren aşı yapılmalıdır. Bu aşı için önerilen yaş 11-12 yaştır. Ancak ülkemizde bu aşı yok.

 

Yan etkileri nedir

Aşı yerinde kızarıklık ve şişlik olabilir. Ateş olabilir.

Kaşıntılı şişlikler görülebilir.

 

Gebelerde hangi aşı yapılır

Gebenin aşısı yoksa gebeliğin 3. ayından sonra yetişkin tip dT aşısı yapılır.

 

Yaralanmalarda aşılama

Aşı hikayesi

Temiz yaralanma

Kirli yaralanma

dT

TIG

dT

TIG

Bilinmiyor ya da 3 dozdan az

Evet

Hayır

Evet

Evet

3 veya daha fazla

Hayır*

Hayır

Hayır**

Hayır

 

*Son dozdan sonra 10 yıl geçtiyse yap

**Son dozdan sonra 5 yıl geçtiyse yap

 

 

DBT AŞISI Yan Etkileri

  • Ateş, ağrı, huzursuzluk: En sık görülen yan etkidir. %50 görülür. İlk 24 saatte ortaya çıkar. Ateş 24 saatten geç başlamaz ve 24 saatten uzun sürmez. 24 saatten daha geç başlamışsa başka neden ara. Ateş tedavisinde parasetomol verilir.
  • Aşı yerinde şişlik, iştahsızlık, kusma: %40 görülür. Alkolle pansuman önerilir.
  • Aşı yerinde kızarıklık ve uykuya eğilim: %30 görülür.
  • Uzamış avundurulamayan ağlama: %1 vakada görülür. Parasetamol verilir.
  • 40 derecenin üstünde ateş: 300 çocukta bir görülür.
  • Kollaps ve konvulziyon: 750 çocukta bir görülür.
  • Steril apse: 1 milyon dozda bir görülür.

 

DBT AŞISININ KESİNLİKLE YAPILMAMASI GEREKTİĞİ DURUMLAR

  • Anaflaksi: Aşı içinde ilişkilendirilebilecek spesifik bir komponent olmamasına rağmen anaflaksi görülebilir. Daha önce görülmüşse daha sonra bir daha yapılmaz. 
  • Ensefelopati: Aşı yapıldıktan sonra 7 gün içinde çıkan ve 24 saat düzelmeyen bilinç değişikliği uyarılara cevapsızlık, 1-2 saatten uzun süren konvulziyon görülmüşse aşıdan boğmaca çıkarılır.

 DBT AŞISI YAPILIRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN DURUMLAR:

  • Ciddi ateş: Aşıdan sonra 48 saat içinde 40.5 derece ve üstünde ateş olursa sonraki dozlardan boğmacayı çıkar.
  • Kollaps ve şok:  İlk 48 saatte gelişmişse boğmaca sonraki dozlardan çıkarılır.
  • Döküntü: Birkaç saat veya birkaç gün sonra makül, apül, ürtikeryel döküntü görülebilir.

 Aselüler boğmaca aşısında;

40.5 derece üzerinde ateş

Uzun süren ve avundurulamayan huzursuzluk

Hipotonik atak  selüler boğmacaya göre daha azdır.

 

Tetonoz aşısıyla çok sık rapel yapılırsa arthus tipi hipersensiviteye bağlı eritem, endurasyon ve hassasiyet gelişebilir.

 

Thiomersal

Bakteri üremesini engellemek ve antiljenleri stabilize eden civadır. DBT, hepatit B ve HIB vb aşılarda vardır.

 

Makrofajilk miyosit: Aliminyum içeren aşıların İM yapılmasıyla yaygın artromyalji kas dokusunda devam eden lokal immun rekasiyon sonucu gelişir.

 

OPV

Az miktarda neomisin ve streptomisin içerir.

Flask paralizi yapabilir. 

Prof. Dr. Ahmet AKÇAY Çocuk Hastalıkları, Çocuk Alerji Astım, İmmünoloji ve Çocuk Göğüs Hastalıkları Uzmanı, İstanbul Alerji, Harbiye Mahallesi, Teşvikiye caddesi, No: 37, Kat: 3, Şişli, İstanbul Randevu ve bilgi için: 0850 433 93 93 (09-18 aranabilir)
BEŞLİ AŞI İLE İLGİLİ YORUMLAR
Prof. Dr. Ahmet AKÇAY - 21.11.2015 19:57:52

Grip aşısı ise girip aşısının yan etkileri arasında aşı yerinde ağrı, kızarıklık, şişlik vardır. Bu yan etkiler her 5 çocuğun birinde görülebilir. Bazen aşıdan sonra on çocuğun birinde gribe benzer hafif belirtiler görülebilir. Bazen aşı içindeki maddelere allerji gelişebilir. Yine de görmeden sağlıklı bir yorum yapmak mümkün değildir. Doktorunuza danışmanızda fayda var.

Gökçen akkuş - 21.11.2015 19:49:45

Kardeşim 1. Sınıta şuan aşı oldu ne olduğunu bilmiyoruz ve kolu şişti ne yapalım ve ateşi var kızarıklıta var

Prof. Dr. Ahmet AKÇAY - 5.4.2015 13:21:49

Aşılamadan 2-3 hafta sonra aşı yerinde bir kızarıklık gelişir, daha sonra aşı yerinde kabarıklık gelişir. 2. ayda kabuk oluşur ve 2.5 ayda iyileşip iz kalır.

vildan yıldırım - 30.3.2015 14:20:49

27.02.2014 tarihinde verem aşısı oldu. 29.03.2015 tarihinde sadece verem aşısının izi etrafında kabarcıklar oluştu. bu konu ile ilgili bilgi verebilir misiniz.

Prof. Dr. Ahmet AKÇAY - 21.2.2015 21:20:17

İyileştikten sonra yapılması daha iyi olacaktır.

hatice demir - 20.2.2015 09:19:41

Cocugumda grip belirtisi var ve biraz atesi var bogazida şiş aşı yapilabilinirmi

YORUM EKLE