Çocuğumda astım olabilir mi?

Astım nasıl bir hastalıktır?

Astımda hava yollarında (Bronş, akciğer içindeki hava keselerinin) çeşitli nedenlerle inflamasyon denilen olaylarla koruyucu mukoza tabakasında hasar gelişir ve gözenekler oluşmaktadır. Bu hasarlanmayla hava yollarında aşırı bir hassasiyet gelişmesi sonucu sık sık öksürük, hışıltı, nefes daralması şikayetlerinin ortaya çıkmasıyla sonuçlanan duruma astım veya alerjik bronşit veya spastik bronşit denilmektedir.
Astımın başka isimleri var mıdır?
Astım kelimesini bazı doktorlar kullanmaktan kaçınmaktadır. Bu nedenle astım yerine spastik bronşit, alerjik bronşit, kronik bronşit kelimelerini kullanmaktadırlar. Aslında hepsi aynı anlama gelmektedir.
Astımın sıklığı nedir?
Çocuklarda görülme sıklığı %10-20 civarındadır. İstanbul’da yapılan çalışmada her 7 çocuktan birinde astım vardır.

Çocuklarda astım neden olur?

En önemli neden genetiktir. Astım kalıtsal bir hastalıktır. Ancak ailesinde astım olmayan ailelerin çocuklarında da astım gelişebilmektedir. Astıma neden olan gen henüz kesin olarak saptanamadığı için kimlerde astım gelişip gelişmeyeceği konusunda test yapılamamaktadır. Çocuklarda astım riski %10-20 civarındadır. Ancak annesinde astım veya alerjik nezle, gıda alerjisi, egzama gibi diğer alerjik hastalıklar varsa çocukta astım veya diğer alerjik hastalıkların gelişme riski %30’dur. Ailede 2 kişide alerjik hastalık varsa çocukta astım veya diğer alerjik hastalıkların gelişme riski %50’dir. Ailede görülen alerjik hastalık ile çocukta görüşen alerjik hastalık farklı olabilir. Yani annede ekzema görülürken çocukta gıda alerjisi veya astım görülebilir.
Geetik dışında çevrede bulunan ev tozu akarları, polenler, küfler, evcil hayvan epitelleri ve tüyleri gibi bir çok alerjenler, hava kirliliği, sık antibiyotik kullanmak, şişmanlık, hava kirliliği, hijyene çok önem vermek gibi bir çok neden astımın gelişmesinde önemli rol oynamaktadır. Astımın tek bir nedeni yoktur.

Çocuğumda astım (alerjik bronşit ) olup olmadığını nasıl anlarım? 
Sık tekrarlayan öksürük, hışıltı (hırıltı) ve nefes sıkışması astımın en önemli belirtileridir. Oyun oynadıktan sonra, koştuktan sonra, egzersiz yaptıktan sonra nefes sıkışması, hışıltı veya öksürük olması da astımın önemli bir belirtisidir.
Astımlı çocukların akciğerleri çok hassas olduğu için çok sık hasta olmakta ve sıklıkla gereksiz antibiyotik kullanmaktadırlar.

Aşağıdaki belirtilerden herhangi biri çocuğunuzda mevcutsa çocuğunuzda astım olabilir. Bu belirtiler şunlardır:

-Çocuğunuzun göğsünde özellikle nefes verme sırasında hırıltı (hışıltı) sesi duyulması
-Sık sık öksürük olması ve bu öksürüğün özellikle geceleri artması, gece öksürükten uyanmanın olması, sabaha doğru veya sabah kalkınca öksürük olması
-Tekrarlayan hırıltı (hışıltı)
-Sık sık nefes sıkışıklığı olması
-Öksürüklerin özellikle bazı mevsimlerde kötüleşmesi
-Egzersizle, oyun oynadığı veya terlediği zaman öksürük, hırıltı olması
-Sık sık gribal enfeksiyon sonrası öksürük oluyor ve öksürükler 2 haftadan uzun sürmesi veya nefes sıkışması olması
-Sigara, deterjan, boya gibi kimyasal maddelerin kokularına aşırı hassasiyet olması
-Çocukta egzema, alerjik nezle olması
-Ailenizde veya akrabalarınızda astım, alerjik nezle, egzema, gıda alerjisi, ilaç alerjisi gibi alerjik hastalıkların olması (Çünkü allerjik hastalıklar genetik olarak çocuklara geçer)
-Öksürük, nefes darlığı gibi belirtilerin ventolin, bricanyl gibi nefes açıcı sprey veya nebul tedavileri ile rahatlaması
Çocucuğumda astım belirtileri varsa ne yapmalıyım?
Çocuğunuzda astım belirtilerinden bazılar varsa astım olup olmadığının anlaşılması gerekiyor. Bunun için çocuk alerji uzmanına başvurmanız gerekir. Çocuk alerji uzmanları çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı olduktan sonra çocuk alerjisi üst ihtisası yaparak çocuk alerji uzmanı diploması almaktadır. Nasıl kadın doğum uzmanı doğrum konusunda pratisyen hekimden daha deneyimliyse çocuk alerji uzmanları da çocuk doktorlarına göre çocuklarda astım ve alerjik hastalıklar konusunda daha deneyimlidir.

Doktora gelirken ne yapmalıyım?
Çocuk alerji uzmanına ilk defa gideceğiniz zaman son 1 hafta içinde soğuk algınlığı şurupları, öksürük şurupları, alerji şuruplarını kullanmamınız gerekir. Mümkünse ağızdan kullanılan hiçbir ilacı kullanmayın. Sprey olarak veya buhar olarak kullanılan ilaçlar, calpol, dolven gibi ateş düşürücü şuruplar ve antibiyotikler testleri etkilemediği için kesmeye gerek yoktur. Açlık veya tokluk önemli değildir. Mümkünse doktora gitmeden bir gün önce çocuğunuzu banyo yaptırın. Çünkü bazen ter testi gerekebilmekte ve bu testin doğru sonuç vermesi için de bir gün önceden çocuğa banyo yaptırılması önemlidir.
Eğer çocuğunuzda çok öksürük varsa bu önlemleri almanıza gerek yoktur. Çünkü öncelikle bu belirtilerin düzelmesi için bazı ilaçların kullanılması daha sonra ilaçlar kesildikten sonra astıma yönelik testler yapılacağı için önlem almanıza gerek yoktur.

Çocuklarda astım teşhisi nasıl konuluyor?
Astım belirtileri olan çocukların “Çocuk Allerjisi ve Astım” uzmanlarınca değerlendirilmesi ve muayenesinin yapılmasından sonra astım düşünülüyorsa gerekli testlerin yapılması gerekir. Çocuklarda astımın %80-90’ı alerjik olduğu için ciltten alerji testi yapılması çok önemlidir. 6 yaşından büyük çocuklarda solunum fonksiyon testleri yapılır. Verilen nefeste NO testi yapılabilir. Gerekli olan durumlarda kan testleri ve ter testi yapılır. Bu sonuçlarla astım olup olmadığına karar verilmektedir. Testler ve çocuktaki beliirtileri birlikte değerlendirip teşhis konulmasında deneyim çok önemlidir.

Allerji testleri neden önemlidir?
Ciltten alerji testinin yapılma tekniği ve yorumlanması yetişkinlerden farklıdır. Çocuklarda ciltten alerji testi astım teşhisinde, tedavi planında çok önemli bilgi vermektedir Bu nedenden dolayı alerji testinin “Çocuk Allerjisi ve Astım” uzmanları tarafından veya bu uzmanların gözetiminde yapılması çok önem taşımaktadır. Aksi taktirde astımı olmayanlara yanlış olarak astım ve astımı olanlara da astım olmadığı sonucuyla karşı karşıya kalabiliriz. Tedavi düzenlenmesinde de büyük hatalara neden olabilmektedir.

Allerji testi kaç yaşında yapılmaktadır?
Cilt alerjileri, egzema, gıda alerjileri gibi asıl sebebin gıda alerjisi olduğu düşünülen alerjik hastalıklarda 2-3. aydan itibaren alerji testi yapılabilmektedir. Astım ve alerjik nezle gibi daha çok polen, ev tozu akarı gibi nefes yoluyla alerji oluşturan alerjik hastalıklarda 1-2 yaşından sonra yapılması uygundur.

Cillten alerji testi yerine kandan yaptırsam olur mu?
Kandan yapılan alerji testleri hem daha pahalı hem de ciltten yapılan testlere göre daha az güvenlidir. Bu sebeple sadece ciltten alerji testini yapmaya engel durumlarda (cilt testini etkileyen ilaçların kesilememesi, ciltte yaygın alerjinin olması gibi) yapılabilir.

Çocuklarda astım tedavisi nasıl yapılıyor? Tedavisi var mı?
Astım tedavisi çocuklarda yüz güldürücüdür. Sebep olan alerjenden korunma, ilaç tedavisi ve bazı durumlarda aşı tedavisi dediğimiz immunoterapi yapılmaktadır.

Korunma Tedavisi: özellikle neye alerji saptanmışsa o saptanan alerjenden kaçınmak çok önemlidir. Örneğin ev tozu akarına alerji saptanmışsa ev tozu akarlarına yönelik önlem alınmalıdır. Polenlere alerji saptanmışsa da polenlere yönelik önlem alınmalıdır.
İlaç Tedavisi: Astımın dercesine çocuğun yaşına göre kullanılacak ilaç belirlenir. İlaç seçimi yapılırken çocuğa en az zarar veren ve en az ilaçla tedavi etmek çok önemlidir. Daha sonra kullanılacak ilacın doğru teknike kullanılması çok önemlidir.
Çocuklarda astım ilaçları nasıl kullanılıyor?
Çocuklarda astım ilaçlarının doğru teknikle kullanılması çok önemlidir. Özellikle sprey veya buhar şeklindeki ilaçlar akciğerlere ulaşarak etki etmektedir. Bu nedenle doğrudan ağza sıkılmasıyla etkileri olmamaktadır. Çocuğun yaşına göre bazen hazne dediğimiz aracı tüpler kullanıyoruz. Bazen buhar aletleri kullanıyoruz. Bazen de büyük çocuklarda çok hızlı ve kuvvetli ilacı çekebilenlerde doğrudan nefes çekilerek kullanılan astım ilaçları kullanıyoruz. Bu nedenle çocuğun yaşı yeteneğine göre astım ilaçlarının hangilerinin verileceğine karar verilmesi çok önemlidir.

Aşı Tedavisi: İmmunoterapi yöntemlerinde dil altı damla ve cilt altı enjeksiyon şeklinde uygulanabilmektedir. Aşı tedavisi çocuğun alerjik olduğu alerjenlere göre çocuğa özel hazırlanmaktadır. Bu nedenle hangi aşının yapılacağına karar verilmesi çok önemlidir. Aşı içinde kortizon bulunmaz. Sadece çocuğun alerjik olduğu alerjenler vardır. Örneğin polene alerjisi olan çocuğa yapılacak aşıda sadece polen vardır. Küçük dozlarda başlanarak çocuğun bu alerjene karşı tolerans geliştirmesi sağlanır. Aksi taktirde alerjenler akciğer ve burunda hasar oluşturmaya devam eder. İlaçlar oluşan hasarlanmayı düzeltirken aşı tedavisi hasarlanma oluşmasını engellemeye yöneliktir. Bir nevi hastalığın kaynağını yok etmektir. Astımlı çocuklarda ergenlikle birlikte 9-18 yaş arasında düzelme görülür. Ancak alerjisi çok yüksek olan çocuklarda bu düzelme yeterli olmamaktadır. Bu nedenle çocuk yaşta başlanacak aşı tedavisi özellikle alerjisi yüksek olan çocuklarda erken başlanılması önemlidir. Astım tedavisinde aşı tedavisinin başarısı oldukça yüksektir. Aşı tedavisinde hangi çocuğa aşı yapılacağı ve hangi karşımın uygulanacağı hakkında tek yetki sahibi olan uzmanlar çocuk alerji uzmanlarıdır. 

Astım teşhisi konulan çocuğumu nasıl takip ettirmeliyim?
Astım teşhisi konulduktan sonra ilk başlangıçta 2 ay arayla daha sonra belirli bir kontrol sağlandıktan sonra daha uzun aralıklarla takip edilmesi gerekiyor. Takip sırasında mutlaka kullandığınız ilaçları ve aracı hazne kullanıyorsanız hazneyi de doktora giderken yanınızda götürün. Çünkü doktorunuz bu ilaçları nasıl kullandığınızı görmek istiyebilir.

Çocuğumun astımı kontrol altında olduğunu nasıl anlarım?
Sık öksürük, hırıltı gibi belirtiler olmuyorsa ve koştuğunda öksürük, hırıltı ve nefes sıkışması olmuyorsa, nefes açıcı sprey veya buhar ihtiyacı olmuyorsa çocuğunuzun astımı kontrol altındadır. Doktorunuza kontrole gittiğinizde solunum testi ve özellike de nefeste nitrik oksit seviyesi de normalse astımınızın kontrol altında olduğu kesinleşmiş olur.

Çocuğumda astım olabilir mi? İLE İLGİLİ YORUMLAR

YORUM EKLE