Polen alerjisi polenlerin vücutta alerjik yanıt oluşturması ile olur.
Polenler diğer inhalan alerjenlere göre biraz daha büyüktür. Polenler 15 ile 50 µm arasında değişmektedir. Polenler büyük olduğu için akciğer alt hava yollarına göre daha çok burunda depolanmaktadır. Ağaç polenleri hava ısısı 18 °C üstündeyken sabah 5 ile 10 arası en fazla miktarda bulunmakatadır. Sıcak, kuru ve rüzgarlı günlerde özellikle rüzgarla taşınan polenlerim miktarı artmaktadır. Ağaç polenleri ilkbaharda, ot polenleri yaz aylarında ve yabanı otla sonbaharda havada daha çok bulunmkatadır.

Polenler bitkilerin çoğalması için gereklidir. Polen bitkilerin erkek üreme hücresidir. Çiçeksiz bitkilerin polenleri rüzgarla taşınırken çiçekli bitkilerin polenleri böceklerle taşınmaktadır. Polenler taşınma şekline göre anemofil (Rüzgarla taşınan) ve entemofil (Böceklerle taşınan) olarak ikiye ayrılmaktadır. En önemli alerjik polenler rüzgarla taşınan polenlerdir. Polenler rüzgarın etkisiyle çok uzak mesafelere (200 km gibi) taşınabilir ve polen kaynağından çok uzakta bile olsalar duyarlı kişileri etkileyebilirler. Alerjik polene sahip bitkilerin bulunduğu bölgelerin yakınında polen yoğunluğu daha fazladır. Havaların ısınmaya başladığı Mart ayında polenler havaya yayılmaya başlamaktadır. Polenlere duyarlı çocuklarda polenler astım belirtilerini ortaya çıkarabilmektedir.

Polen sayıları ve özellikleri farklı coğrafya, ısı ve iklim koşullarında değişebilmektedir. Atmosferdeki polen konsantrasyonu, bulunulan coğrafi bölgedeki iklim ve bitki örtüsüne bağlıdır. Bu nedenle bölgeler arasında farklılıklar bulunur. Polenlerin atmosferde bulunma süresi ve yoğunluğu iklim koşullarına göre yıldan yıla değişimler gösterebilir.

Polenler atmasferde bulunma süresi ve yoğunluğu iklim koşullarına göre yıldan yıla bazı değişimler gösterebilir. Polenler dış ortam havasında genel olarak bulundukları mevsime göre ağaç polenleri, çayır polenleri ve yabani ot polenleri olarak üç grupta incelenir. Ağaçlar kış sonunda ve ilkbahar başında polen üretir. Çayır bitkilerine ait polenler ilkbahar sonu ve yaz başında atmosferde görülmeye başlarken, yabani otlara ait polenler yaz sonu ve sonbahar başında atmosferde yoğunluk gösterir. Yabani ot türlerinden Parietaria uzun bir polinizasyon dönemi göstermekte olup Mart-Kasım ayları arasında polenleri atmosferde bulunmaktadır.

Sıklıkla alerjik duyarlaşmaya neden olan ve ülkemizde bulunan çayır polenleri (Grass polenler) ve yabani ot bitkilerine ait polenler Compositeae ailesi (Mugwort-Pelin otu ve Ragweed-Ambrosia) ve Urticaeae ailesine (Parietaria-duvar sarmaşığı) ait olanlardır. Ağaç polenlerinden ise Birch (Huş ağacı) ve diğer Betulaceae grubu, Oleaceae (Olive-zeytin ve Ash-dışbudak ağacı), meşe (Fagaceae ailesi), Plane-çınar ağacı, Cupressaceae (servi ağacı), Junipers (ardıç ağacı) ve Corylus (Fındık) sayılabilir. Polenler arasında çapraz reaksiyonlar görülebilmektedir. Bunlardan en önemlisi grass polen türleri arasındaki çapraz reaksiyonlardır.

Polenlerin buyukluğu 10-100 μ arasında değişmektedir. Polenlerin burun ve gözlere temas etmesi sonrasında polenlere alerji geliştiren hastaların çoğunda alerjik rinit ve konjunktivit bulguları başlamaktadır. Özellikle alt solunum yollarına ulaşabilecek küçük polenler astımı tetikleyebilmektedir.

Polenlerin havada parçalanmaları onların yapılarında bulunan alerjik polen proteinlerinin atmosfere dağılmalarına neden olabilmekte ve bu nedenle atmosferde polen bulunmadığı dönemlerde alerjik polen proteinleri bulunabilmekte ve duyarlı hastaları etkileyebilmektedir.

 6355